सम्पादकीय: काङ्ग्रेस विभाजनले दिएको सन्देश

नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको लामो इतिहास बोकेको नेपाली कांग्रेस फेरि एकपटक विभाजनको संघारमा पुगेको छ। विशेष महाधिवेशन, समानान्तर नेतृत्व र परस्पर अविश्वासको अवस्थाले काङ्ग्रेसभित्रको आन्तरिक संकटलाई सतहमा उजागर गरेको छ। यो विभाजन केवल एउटा दलको समस्या नभई समग्र लोकतान्त्रिक राजनीतिक संस्कृतिमाथि प्रश्न उठाउने घटनाका रूपमा देखिएको छ।
काङ्ग्रेस विभाजनले दिएको पहिलो सन्देश भनेको आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर हुँदै जानु हो। विचार, नीति र नेतृत्वको प्रतिस्पर्धा लोकतान्त्रिक दलको शक्ति हुनुपर्ने हो, तर त्यो प्रतिस्पर्धा संवाद र सहमतिभन्दा टकराव र बहिष्कारतर्फ मोडिँदा दल आफैं कमजोर बन्छ। पार्टीभित्र असहमति समाधान गर्ने संयन्त्र कमजोर हुनु नै आजको संकटको मूल कारण देखिन्छ।
दोस्रो सन्देश नेतृत्व केन्द्रित राजनीति अझै बलियो रहेको भन्ने हो। संगठनभन्दा व्यक्ति ठूलो हुने प्रवृत्तिले नीति र सिद्धान्तलाई गौण बनाएको छ। यसले कार्यकर्ता पंक्ति निराश बनाएको मात्र होइन, पार्टीप्रतिको जनविश्वाससमेत घटाउँदै लगेको छ। जनताले चाहेको स्थिरता र स्पष्ट दिशा काङ्ग्रेसले दिन नसकेको आरोप यसै कारण बलियो बन्दै गएको हो ।
तेस्रो र महत्वपूर्ण सन्देश विपक्ष कमजोर हुँदा सत्तापक्ष स्वेच्छाचारी बन्ने खतरा हो। काङ्ग्रेस जस्तो प्रमुख लोकतान्त्रिक शक्ति आन्तरिक द्वन्द्वमा अल्झिँदा संसद्, सडक र समाजमा सन्तुलन कमजोर हुन्छ। यसले लोकतान्त्रिक मूल्य, सुशासन र उत्तरदायित्वमाथि नकारात्मक असर पार्ने जोखिम बढाउँछ।
तर विभाजनले नकारात्मक सन्देश मात्र दिएको छैन। यसले आत्मसमीक्षाको गम्भीर आवश्यकता पनि देखाएको छ। काङ्ग्रेसले अब नेतृत्व चयनदेखि निर्णय प्रक्रियासम्म पारदर्शिता, समावेशिता र संवादलाई प्राथमिकता नदिएसम्म पुरानो जनविश्वास पुनःस्थापित गर्न कठिन हुनेछ। इतिहासले काङ्ग्रेसलाई पटक–पटक सुधारको अवसर दिएको छ, प्रश्न केवल त्यो अवसरलाई उपयोग गर्ने इच्छाशक्ति छ कि छैन भन्ने हो।
अन्ततः काङ्ग्रेस विभाजनले दिएको सन्देश स्पष्ट छ—दल बलियो हुन नेतृत्वभन्दा संगठन, व्यक्तिभन्दा नीति र टकरावभन्दा संवाद आवश्यक छ। यदि यो सन्देशलाई गम्भीरतापूर्वक आत्मसात् गरिएन भने यसको मूल्य केवल काङ्ग्रेसले मात्र होइन, समग्र नेपाली लोकतन्त्रले चुकाउनै पर्दछ ।