सम्पादकीय: जेन्जीको मागले आत्मसमीक्षाको मोडमा उभिएको काँग्रेस

नेपाली कांग्रेस यतिबेला संगठनात्मक र वैचारिक रूपमा गम्भीर मोडमा उभिएको छ। पार्टीभित्र चुलिँदै गएको विशेष अधिवेशनको माग केवल आन्तरिक शक्ति संघर्षको विषय मात्र होइन, यो समयसँगै बदलिँदो राजनीतिक चेतना र पुस्तान्तरणको दबाबसँग पनि गहिरो रूपमा जोडिएको छ। यही सन्दर्भमा पछिल्लो समय मुखर हुँदै गएको ‘जेन्जी’ अर्थात् नयाँ पुस्ताको मागले कांग्रेसलाई आत्मसमीक्षाको बाटोमा उभ्याइदिएको छ।

पार्टी विधानअनुसार विशेष अधिवेशन असाधारण अवस्थामा पार्टीको दिशानिर्देशन सच्याउन, नेतृत्वको जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न र सांगठनिक समस्याको समाधान खोज्न बोलाइने व्यवस्था हो। तर व्यवहारमा कांग्रेसमा विशेष अधिवेशनको माग उठ्नु भनेको नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि, निर्णय प्रक्रियामा सहभागिताको अभाव र लामो समयदेखि थाती रहेका सुधारका एजेन्डाहरूको प्रतिफल हो। नेतृत्वले समयमै संवाद र समाधानको पहल नगर्दा असन्तुष्टि औपचारिक मागमा रूपान्तरण भएको देखिन्छ।
यसैबीच, जेन्जीको आवाज कांग्रेसभित्र मात्र सीमित छैन; यो समग्र नेपाली राजनीतिमै देखिएको प्रवृत्ति हो। पारदर्शिता, आन्तरिक लोकतन्त्र, अवसरमा समान पहुँच र नीतिगत स्पष्टताको माग गर्दै नयाँ पुस्ता पुराना संरचना र शैलीलाई चुनौती दिइरहेको छ। कांग्रेसजस्तो लामो इतिहास बोकेको पार्टीका लागि यो चुनौतीभन्दा पनि अवसर हुन सक्छ—यदि यसलाई सकारात्मक रूपमा ग्रहण गरियो भने।
दुर्भाग्यवश, जेन्जीका मागलाई कतिपयले अनुभवहीनता वा भावनात्मक आवेगका रूपमा मात्र हेर्ने प्रवृत्ति पनि देखिन्छ। तर राजनीतिक इतिहासले देखाएको छ, समयमै युवाको चेतनालाई समेट्न नसक्ने दलहरू क्रमशः जनविश्वास गुमाउँदै जान्छन्। कांग्रेसको शक्ति सधैं समावेशिता र लोकतान्त्रिक अभ्यासमै निहित रहँदै आएको छ। त्यसैले विशेष अधिवेशनको मागलाई दमन गर्ने होइन, संवाद र सुधारको माध्यम बनाउन नेतृत्वले साहसिक निर्णय लिनुपर्ने देखिन्छ।
अन्ततः कांग्रेसको विशेष अधिवेशन र जेन्जीको माग एउटै सवालमा केन्द्रित छन्—पार्टी कता जाँदैछ र कसरी जाँदैछ? यदि कांग्रेसले आत्मसमीक्षा गर्दै पुस्तान्तरण, नीतिगत स्पष्टता र संगठनात्मक सुधारलाई प्राथमिकता दियो भने यो संकटबाट पुनर्जीवनको अवसर निकाल्न सक्छ। अन्यथा, यस्ता मागहरू चर्किंदै जाँदा पार्टीभित्रको दूरी अझ गहिरो हुने जोखिम टार्न सकिँदैन।
समयको माग स्पष्ट छ—कांग्रेसले इतिहासको गौरव मात्र होइन, भविष्यको जिम्मेवारी पनि वहन गर्नुपर्छ। विशेष अधिवेशन त्यसैको पहिलो परीक्षा हुन सक्छ।